Temel Metrikler ve Kavramlar

📚 Seviye 1 — Tanışma ⏱ ~12 dakika

1. Neden Metrikler Bu Kadar Önemli?

Dijital pazarlamanın en büyük avantajı her şeyin ölçülebilir olmasıdır. Bir billboard koyduğunda kaç kişinin baktığını bilemezsin. Ama dijitalde reklamını kaç kişinin gördüğünü, kaçının tıkladığını, kaçının satın aldığını — hepsini bilirsin.

Bu metrikleri anlamadan kampanya yönetmek, gösterge paneli olmayan bir araba sürmek gibidir: hız, yakıt, motor sıcaklığı — hiçbirini bilmeden yola çıkarsın.

graph LR G["👁️ Gösterim
Impression
Reklam gösterildi"] T["👆 Tıklama
Click
Kullanıcı tıkladı"] Z["🌐 Ziyaret
Session
Siteye geldi"] D["🎯 Dönüşüm
Conversion
Hedef tamamlandı"] G -->|CTR| T -->|CPC| Z -->|CPA| D style G fill:#E8F6FC,stroke:#29ABE2,stroke-width:2px style T fill:#E8F6FC,stroke:#29ABE2,stroke-width:2px style Z fill:#FEF3C7,stroke:#F59E0B,stroke-width:2px style D fill:#DCFCE7,stroke:#22C55E,stroke-width:2px

2. Gösterim ve Tıklama Metrikleri

a) Impression (Gösterim)

Reklamının veya içeriğinin kaç kez gösterildiğini ifade eder. Bir kişi Google'da arama yaptı ve senin reklamın çıktı — bu 1 gösterimdir. Tıklamasına gerek yok, sadece görmesi yeterli.

💡 Benzetme

Bir otobüs durağındaki reklam panosundan kaç kişinin geçtiğini düşün. Her geçen kişi bir "gösterim" sayılır. Duraksalar da, bakmadan geçseler de.

b) Click (Tıklama)

Reklamına veya organik sonucuna kaç kez tıklandığını gösterir. Tıklama, kullanıcının senin içeriğine ilgi duyduğunun ilk işaretidir.

c) CTR (Click-Through Rate / Tıklama Oranı)

Gösterimlerin yüzde kaçının tıklamaya dönüştüğünü gösterir.

Formül: CTR = (Tıklama ÷ Gösterim) × 100

Örnek: Reklamın 1.000 kez gösterildi ve 50 tıklama aldı. CTR = (50 ÷ 1.000) × 100 = %5

💡 Benzetme

Bir mağazanın vitrininden günde 1.000 kişi geçiyor. Bunların 50'si duraksayıp içeri giriyor. Mağazanın "vitrin çekiciliği" %5. İşte CTR de bunun dijital versiyonu.

📌 İyi CTR nedir?

CTR sektöre ve kanala göre değişir. Google Ads arama reklamlarında %3-5 arası iyi sayılır. Display reklamlarda %0.5 bile normal olabilir. Önemli olan kendi sektöründeki ortalamayla karşılaştırmaktır.

3. Maliyet Metrikleri

a) CPC (Cost Per Click / Tıklama Başı Maliyet)

Her tıklama için ne kadar ödediğini gösterir.

Formül: CPC = Toplam Harcama ÷ Toplam Tıklama

Örnek: 500 TL harcadın ve 100 tıklama aldın. CPC = 500 ÷ 100 = 5 TL

b) CPM (Cost Per Mille / Bin Gösterim Maliyeti)

Reklamının 1.000 kez gösterilmesi için ne kadar ödediğini gösterir. Farkındalık kampanyalarında sıkça kullanılır.

Formül: CPM = (Toplam Harcama ÷ Gösterim) × 1.000

Örnek: 200 TL harcadın ve 40.000 gösterim aldın. CPM = (200 ÷ 40.000) × 1.000 = 5 TL

💡 Benzetme: CPC vs CPM

CPC = restoran girişinde kapıdan her giren müşteri için ödeme yaparsın. CPM = restoranın yoldan geçen her 1.000 kişi için tabela kirası ödersin. CPC'de "ilgilenen" için ödersin, CPM'de "gören" için ödersin.

🎯 Mini Görev

Şu senaryoyu hesapla: 2.500 TL harcadın, 500 tıklama ve 50.000 gösterim aldın. CPC ve CPM'i hesapla. (Cevap: CPC = 5 TL, CPM = 50 TL)

4. Dönüşüm Metrikleri

a) Conversion (Dönüşüm)

Kullanıcının senin istediğin aksiyonu gerçekleştirmesidir. Bu bir satın alma olabilir, form doldurma olabilir, telefon araması olabilir. İşletmenin hedefine göre değişir.

Dönüşüm örnekleri:

E-ticaret sitesinde ürün satın alma
İletişim formunu doldurma
Telefon numarasını arayarak bilgi isteme
E-posta listesine abone olma
Bir dosya indirme

b) CPA (Cost Per Acquisition / Dönüşüm Başı Maliyet)

Her dönüşüm için ne kadar ödediğini gösterir. Kampanyanın "pahalı mı, ucuz mu" sorusunun cevabıdır.

Formül: CPA = Toplam Harcama ÷ Toplam Dönüşüm

Örnek: 3.000 TL harcadın ve 15 form dolduran lead geldi. CPA = 3.000 ÷ 15 = 200 TL

⚠️ Kritik Soru

CPA'nın iyi ya da kötü olduğu tek başına anlam ifade etmez. 200 TL CPA bir avukat ofisi için çok ucuz olabilirken, bir çorap mağazası için çok pahalı olabilir. Her zaman işletmenin kazancıyla karşılaştırılmalıdır.

c) ROAS (Return on Ad Spend / Reklam Harcaması Getirisi)

Harcadığın her 1 TL'nin sana kaç TL geri getirdiğini gösterir. E-ticaret kampanyalarında en önemli metriktir.

Formül: ROAS = Reklam Geliri ÷ Reklam Harcaması

Örnek: 2.000 TL harcadın, bu reklamlardan 10.000 TL satış geldi. ROAS = 10.000 ÷ 2.000 = 5x (her 1 TL'ye 5 TL gelir)

graph TD H["💰 Reklam Harcaması
2.000 TL"] G["📈 Reklam Geliri
10.000 TL"] R["🎯 ROAS = Gelir ÷ Harcama
10.000 ÷ 2.000 = 5x"] Y["✅ Her 1 TL → 5 TL gelir"] H --> R G --> R R --> Y style H fill:#FEE2E2,stroke:#EF4444,stroke-width:2px style G fill:#DCFCE7,stroke:#22C55E,stroke-width:2px style R fill:#E8F6FC,stroke:#29ABE2,stroke-width:2px style Y fill:#DCFCE7,stroke:#22C55E,stroke-width:2px

💡 Benzetme

ROAS, bir çiftçinin tohum-hasat oranı gibidir. 1 kilo tohum ektin ve 5 kilo ürün aldın — ROAS'ın 5x. 1 kilo tohuma 1 kilo ürün alıyorsan (ROAS = 1x), işletme giderlerini bile karşılayamıyorsun demektir.

🎯 Mini Görev

Bir müşterin aylık 10.000 TL reklam harcıyor ve 35.000 TL satış elde ediyor. ROAS'ı hesapla ve bu müşterinin kârlı olup olmadığını değerlendir. (İpucu: ürün maliyeti de var — ROAS 3.5x ama marj %40 ise?)

5. Trafik ve Davranış Metrikleri

a) Session (Oturum)

Bir kullanıcının web sitene gelip ayrılana kadar geçen süre bir oturumdur. Aynı kişi sabah ve akşam gelirse 2 oturum sayılır.

b) User (Kullanıcı)

Web siteni ziyaret eden benzersiz kişi sayısı. Aynı kişi 5 kez gelse bile 1 kullanıcı olarak sayılır (çerezlerle takip edilir).

c) Bounce Rate (Hemen Çıkma Oranı)

Sitenize gelip hiçbir etkileşim yapmadan ayrılan kullanıcıların oranıdır. GA4'te bu biraz farklı hesaplanır (engaged session kavramı), ama temel fikir aynıdır: kişi geldi, hiçbir şey yapmadı ve çıktı.

💡 Benzetme

Mağazana giren ama kapıda durup hiçbir rafa bakmadan çıkan müşteri. Yüksek bounce rate, ya yanlış müşteriyi çekiyorsun ya da mağazanın girişi itici demektir.

6. Landing Page (Açılış Sayfası)

Kullanıcının reklama veya bağlantıya tıkladığında ilk ulaştığı sayfadır. Bir kullanıcı Google'da "istanbul diş hekimi" arayıp reklamına tıkladığında, onu ana sayfaya değil, diş tedavisi hizmetlerinin anlatıldığı özel bir sayfaya yönlendirirsin — işte o sayfa "landing page"dir.

📌 Neden önemli?

Dünyanın en iyi reklam metni bile kötü bir açılış sayfasına giderse dönüşüm olmaz. Landing page, reklamın vaadini karşılamalı ve kullanıcının istenen aksiyonu (form, satın alma) kolayca yapabilmesini sağlamalıdır.

7. Dijital Pazarlamada İşin Ticari Mantığı

Dijital pazarlama sadece teknik bir iş değildir — aynı zamanda ticari bir iştir. Her metriğin arkasında bir iş kararı vardır ve bu metrikleri müşterinin iş modeli bağlamında değerlendirmek zorundasın.

a) Her Metriğin Arkasındaki Soru

CPA 200 TL — iyi mi kötü mü? Cevap: Müşterinin bir satıştan ne kadar kazandığına bağlı. Bir avukat ofisi için mükemmel, bir çorap mağazası için felaket.
ROAS 3x — kârlı mı? Cevap: Ürün maliyeti, kargo, operasyon giderleri çıkarılınca kâr kalıyor mu? ROAS 3x ama ürün maliyeti %50 ise gerçek kâr marjı çok düşük olabilir.
1.000 lead geldi — başarılı mı? Cevap: Kaçı gerçek müşteriye dönüştü? Lead kalitesi nedir? 1.000 lead'den 5 müşteri çıkıyorsa sorun var demektir.

b) Müşterinin İşini Anlamadan Kampanya Yönetemezsin

Kampanya kurmadan önce şu soruları bilmen gerekir:

Marjı ne? Düşük marjlı ürünlerde CPA çok düşük olmalı — 80 TL'lik ürüne 50 TL CPA kaldırılamaz
Ortalama sepet tutarı ne? Sepet büyükse daha yüksek CPA kabul edilebilir
Müşteri Yaşam Boyu Değeri (LTV) ne? Müşteri bir kez mi alıyor yoksa yıllarca mı? Abonelik modelinde yüksek CPA kabul edilebilir
Temel kural: Bir müşteriyi kazanmanın maliyeti (CPA), o müşterinin getireceği gelirden az olmalı

c) Somut Karşılaştırma

İşletme	Hizmet/Ürün Değeri	CPA	Sonuç
Avukat Ofisi	Danışmanlık ücreti: 5.000 TL	500 TL	10x getiri — kabul edilebilir
Çorap Mağazası	Ortalama sipariş: 80 TL	500 TL	Zararda — kabul edilemez

Benzetme

Ticari mantığı bilmeden kampanya yönetmek, fiyatını bilmeden ürün satmak gibidir. Satıyorsun ama kâr mı zarar mı ettiğini bilmiyorsun. Dijital pazarlamacı olarak senin işin sadece tıklama getirmek değil — o tıklamaların müşteriye kâr getirip getirmediğini anlamaktır.

📝 Quiz — Bilgini Test Et

← Önceki Ders Sonraki Ders →